Seks is iets heel menselijks. Toch vinden veel mensen het nog altijd lastig om er openlijk over te praten. We kunnen zonder problemen vertellen wat we hebben gegeten, welke film we hebben gezien of hoe onze dag was, maar zodra het gesprek over seks gaat, wordt het ineens een stuk ongemakkelijker.
Waarom eigenlijk?
Het antwoord ligt voor een groot deel in de geschiedenis. Seks is door de eeuwen heen verbonden geweest met normen, religie, schaamte, verwachtingen en regels. Hoewel er tegenwoordig veel meer openheid is, zijn verschillende vormen van seksualiteit nog steeds onderwerp van taboes.
Wat is een taboe?
Een taboe is een onderwerp, gedrag of handeling waar binnen een bepaalde samenleving liever niet openlijk over wordt gesproken of die als ongepast wordt beschouwd. Taboes verschillen per cultuur en veranderen bovendien door de tijd. Wat vijftig of honderd jaar geleden onbespreekbaar was, kan tegenwoordig heel normaal zijn. Tegelijkertijd kunnen nieuwe onderwerpen juist bespreekbaar worden terwijl andere gevoelig blijven. Seks is daar een goed voorbeeld van.
Seks was lange tijd iets voor achter gesloten deuren
In veel samenlevingen werd seksualiteit vooral gezien als iets dat binnen een huwelijk en in de privésfeer thuishoorde. Daarbij kwamen ideeën over wat “hoorde” en wat “niet hoorde”. Vooral onderwerpen rondom seksueel verlangen, seks buiten het huwelijk, anticonceptie en seksuele voorkeuren konden sterk worden veroordeeld. Daardoor leerden veel mensen niet om open over seks te praten. Seks werd iets wat je deed, maar waar je niet noodzakelijk over sprak.
Schaamte speelt een grote rol
Een belangrijk onderdeel van het seksuele taboe is schaamte. Schaamte kan ontstaan wanneer iemand het gevoel krijgt dat zijn of haar gevoelens, lichaam of verlangens niet passen binnen de verwachtingen van anderen.
Dat kan bijvoorbeeld gaan over:
-
het eigen lichaam;
-
seksuele fantasieën;
-
masturbatie;
-
verlangen naar seks;
-
weinig of juist veel behoefte aan seks;
-
seksuele voorkeuren;
-
onzekerheid tijdens seks;
-
praten over problemen binnen een seksleven.
Wanneer mensen bang zijn om veroordeeld te worden, houden ze deze onderwerpen sneller voor zichzelf.
Waarom gebruiken we zoveel verhullende woorden?
Ook onze taal laat zien dat seks lange tijd een gevoelig onderwerp is geweest.
We zeggen bijvoorbeeld:
“met iemand naar bed gaan”
“de liefde bedrijven”
“het met elkaar doen”
“een avontuurtje hebben”
In plaats van rechtstreeks te benoemen wat er gebeurt, gebruiken we een omschrijving. Dat hoeft natuurlijk helemaal niet negatief te zijn. Taal kan juist helpen om een gevoelig onderwerp bespreekbaar te maken. Maar het laat wel zien dat we seks vaak liever indirect benoemen.
Niet iedereen ervaart dezelfde taboes
Wat iemand als taboe ervaart, verschilt enorm. Voor de ene persoon is praten over masturbatie heel normaal, terwijl een ander daar liever niets over vertelt. De een praat gemakkelijk met vrienden over seksuele fantasieën, terwijl iemand anders zelfs binnen een relatie moeite heeft om wensen en grenzen uit te spreken.
Ook opvoeding speelt hierbij een belangrijke rol. Wie opgroeit in een omgeving waarin seksualiteit nauwelijks besproken wordt, kan later moeite hebben om woorden te vinden voor gevoelens, wensen of onzekerheden.
Het taboe rond vrouwelijk seksueel verlangen
Een opvallend voorbeeld is de manier waarop er door de geschiedenis heen naar vrouwelijk seksueel verlangen is gekeken. Van vrouwen werd lange tijd verwacht dat seksualiteit vooral verbonden was aan huwelijk, voortplanting en het vervullen van een bepaalde rol binnen het gezin. Openlijk aangeven dat je seks wilt, plezier ervaart of seksuele fantasieën hebt, werd niet altijd positief bekeken.
Hoewel daar veel in is veranderd, bestaan sommige dubbele standaarden nog steeds. Een man die veel seksuele interesse toont kan bijvoorbeeld anders worden beoordeeld dan een vrouw die hetzelfde doet.
Ook mannen kunnen last hebben van seksuele taboes
Seksuele taboes treffen dus niet alleen vrouwen. Mannen kunnen bijvoorbeeld het gevoel hebben dat ze altijd zin in seks moeten hebben, altijd initiatief moeten nemen en seksueel moeten “presteren”. Daardoor kan het moeilijk worden om toe te geven dat je onzeker bent, weinig zin hebt, moeite hebt met opwinding of simpelweg iets anders prettig vindt. Het idee dat je aan een bepaald beeld moet voldoen, kan juist in de slaapkamer voor extra druk zorgen.
Taboes binnen relaties
Je zou misschien verwachten dat partners alles met elkaar kunnen bespreken. Toch vinden veel stellen het lastig om over seks te praten. Niet omdat er per se iets mis is met hun relatie, maar omdat seks persoonlijk en kwetsbaar kan zijn. Een gesprek over seks kan bijvoorbeeld betekenen dat je moet toegeven:
“Dit vind ik eigenlijk niet prettig.”
of:
“Dit zou ik graag eens willen proberen.”
of zelfs:
“Ik mis iets in ons seksleven.”
Dat kan spannend zijn, omdat je jezelf kwetsbaar opstelt en niet weet hoe de ander zal reageren.
Van taboe naar gesprek
Openheid betekent niet dat iedereen alles met iedereen moet delen. Privacy en grenzen blijven belangrijk. Je hoeft geen seksuele details over jezelf te vertellen om open-minded te zijn. Het belangrijkste is dat mensen de ruimte krijgen om zonder onnodige schaamte over seksualiteit te kunnen praten wanneer zij daar behoefte aan hebben.
Een gesprek kan juist helpen om misverstanden te voorkomen, wensen duidelijk te maken en grenzen beter te begrijpen.
Is seks tegenwoordig nog een taboe?
Ja en nee.
We zijn in veel opzichten veel opener geworden. Seksualiteit komt uitgebreid aan bod in films, series, tijdschriften, podcasts en op internet. Er wordt makkelijker gesproken over relaties, anticonceptie en verschillende vormen van seksualiteit. Maar zichtbaarheid betekent niet automatisch dat het taboe verdwenen is.
Veel mensen vinden het nog steeds spannend om eerlijk te vertellen wat ze zelf voelen of willen. Vooral persoonlijke onzekerheden en seksuele problemen blijven vaak achter gesloten deuren. Misschien is het seksuele taboe daarom niet verdwenen, maar vooral veranderd.
We praten tegenwoordig makkelijker over seks. Maar praten over onze eigen seks blijft voor veel mensen een stuk moeilijker.
Waarom openheid juist waardevol kan zijn
Seksualiteit hoeft geen onderwerp te zijn waar iedereen voortdurend over praat. Het mag privé blijven. Maar wanneer iemand wél over seks wil praten, zou daar ruimte voor moeten zijn zonder direct te worden uitgelachen, veroordeeld of beschaamd. Want hoe beter we over seksualiteit kunnen praten, hoe makkelijker het wordt om ook te praten over toestemming, grenzen, plezier, onzekerheden en wensen. En uiteindelijk is dat misschien belangrijker dan het doorbreken van een taboe alleen maar om het taboe te doorbreken.
Seks hoeft niet overal en altijd besproken te worden. Maar het zou wel een onderwerp moeten kunnen zijn waarover je kunt praten wanneer jij dat nodig hebt.
Vraag aan de lezer : Welk seksueel onderwerp vind jij dat we veel normaler zouden mogen bespreken?
Reactie plaatsen
Reacties