Porno vs. porna: wat is eigenlijk het verschil?

Wat verstaan we onder porno?

Porno is een brede verzamelnaam voor seksueel expliciete beelden, films, verhalen en andere vormen van media die bedoeld zijn om seksuele opwinding op te wekken. Binnen porno bestaat ontzettend veel variatie. Van korte online video's tot professionele producties, van solo-content tot producties met meerdere mensen en van zeer realistische beelden tot sterk geregisseerde producties. 

Porno hoeft dus niet automatisch één bepaalde stijl te hebben. Het woord beschrijft vooral het seksuele karakter van de content, niet hoe die gemaakt is.

En wat is porna?

Porna is een term die vooral wordt gebruikt voor pornografische content die meer nadruk legt op het vrouwelijke perspectief, beleving en verlangen. ‘Porna’ is een nieuwvorming op basis van het woord ‘porno’. De -a verwijst naar het vrouwelijke perspectief dat centraal staat bij het begrip. Het ontstond mede als reactie op het idee dat veel traditionele porno vooral vanuit een mannelijk perspectief wordt gemaakt. Bij porna ligt de nadruk daarom vaker op zaken zoals sfeer, intimiteit, aantrekkingskracht, spanning en het verhaal rondom de seksuele ervaring.

Dat betekent overigens niet dat porna per definitie minder expliciet is. Het onderscheid zit vooral in perspectief, stijl en doelgroep, en niet in een vaste grens van wat wel of niet zichtbaar mag zijn.

Porno is niet alleen voor mannen en porna niet alleen voor vrouwen

Een veelgemaakte vergissing is om porno en porna simpel tegenover elkaar te zetten als:

porno = mannen
porna = vrouwen

Zo simpel is het niet. Er zijn vrouwen die graag traditionele porno kijken en mannen die juist de stijl van porna aantrekkelijk vinden. Seksuele voorkeuren verschillen nu eenmaal sterk van persoon tot persoon. Bovendien is er tegenwoordig zoveel verschillende content dat de grenzen tussen beide termen steeds minder duidelijk zijn.

Het verschil zit vaak in het perspectief

Een belangrijk verschil kan zitten in wiens verlangen centraal staat. Bij veel traditionele pornoproducties ligt de focus sterk op het visuele aspect en seksuele handelingen. Bij porna wordt vaker geprobeerd om ook het perspectief van de kijker en de beleving van seksualiteit mee te nemen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• meer aandacht voor aantrekkingskracht en spanning;

• meer nadruk op sfeer en intimiteit;

• een verhaal of aanleiding rondom de seksuele situatie;

• aandacht voor vrouwelijke verlangens en fantasieën;

• een benadering waarin seksualiteit minder uitsluitend als een fysieke handeling wordt gepresenteerd.

Maar dit zijn geen harde regels. Een pornofilm kan ook veel aandacht hebben voor intimiteit en een porna-productie kan juist heel direct en expliciet zijn.

Waarom ontstond de behoefte aan een andere term?

Een belangrijke reden is de kritiek dat een groot deel van de traditionele porno historisch gezien vooral werd gemaakt vanuit een mannelijk perspectief. Dat betekent niet dat alle porno zo is. Wel ontstond er behoefte aan content waarin vrouwelijke seksualiteit, verlangens en fantasieën meer centraal staan.

Porna werd daardoor voor sommige makers en kijkers een manier om duidelijk te maken: Seksualiteit hoeft niet alleen bekeken te worden vanuit het perspectief van degene die kijkt; ook de persoon die verlangt, geniet en fantaseert mag centraal staan.

Is porna dan 'beter' dan porno?

Dat is eigenlijk geen goede vraag. Het gaat vooral om wat iemand prettig, aantrekkelijk of interessant vindt. De ene persoon houdt van een directe en visuele vorm van porno. Een ander vindt juist spanning, verhaal, intimiteit of herkenbaarheid belangrijker. Weer iemand anders kijkt naar verschillende soorten content afhankelijk van het moment.

Het label zegt daarom niet automatisch iets over de kwaliteit.

Ook de verwachtingen kunnen verschillen

Een interessant verschil is dat porna vaak probeert om seksualiteit wat meer te laten aansluiten bij de ervaring en fantasie van de kijker. In traditionele porno kan het seksuele aspect heel duidelijk het hoofddoel zijn. Bij porna kan de opbouw eromheen een grotere rol spelen. Dat kan ervoor zorgen dat de kijker zich gemakkelijker herkent in de personages, de situatie of het verlangen.

Maar ook hierbij geldt: dit verschilt enorm per productie.

Porno en porna zijn geen tegenpolen

Het is daarom misschien beter om porno en porna niet als twee volledig aparte werelden te zien. Er bestaat eerder een groot spectrum aan seksuele content.

Aan de ene kant vind je producties die vooral gericht zijn op visuele seksuele prikkeling. Aan de andere kant vind je producties waarin verhaal, sfeer, emotie, intimiteit en perspectief een veel grotere rol spelen. Daartussen zit ontzettend veel.

En juist doordat de markt steeds diverser wordt, lopen de verschillende stijlen steeds meer door elkaar.

Waarom het interessant is om het verschil te kennen

Het verschil tussen porno en porna gaat uiteindelijk over meer dan alleen een woord. Het laat zien dat er verschillende ideeën bestaan over hoe seksualiteit in beeld kan worden gebracht. Wie staat centraal? Welke fantasieën worden uitgebeeld? Hoe belangrijk zijn verhaal en sfeer? En vanuit welk perspectief wordt er naar seksualiteit gekeken?

Porna heeft daarmee bijgedragen aan een bredere discussie over vrouwelijke seksualiteit en seksuele representatie. Tegelijkertijd hoeft iemand zich helemaal niet in één hokje te plaatsen. Je kunt verschillende soorten porno interessant vinden, porna leuk vinden of helemaal niets hebben met beide.

Conclusie

Porno is een brede term voor seksueel expliciete content. Porna wordt meestal gebruikt voor content waarbij het vrouwelijke perspectief, verlangen en de beleving van seksualiteit nadrukkelijker centraal staan. Het verschil zit dus niet simpelweg in wat er wel of niet te zien is. Vooral perspectief, stijl, sfeer en doelgroep kunnen verschillen.

En misschien is dat uiteindelijk het interessantste aan seksualiteit: er bestaat niet één manier waarop mensen verlangen, fantaseren of opgewonden raken.

Vraag aan de lezers: Wat spreekt jou meer aan: porno, porna of maakt het voor jou eigenlijk geen verschil?